KEA – Fruškogorski manastiri

Ogromno bogatstvo manastira na Fruškoj gori i njihov istorijat kao i značaj  za kulturu, veru i tradiciju Srbije je nešto što je posebno lepo istražiti i upoznati.. i na naš način…kroz pešačke edukativne ture koje ćemo organizovati za vas. Sa nama ćete se ipak udaljiti od svakodnevnog načina kretanja i urbanog komfora i doživeti manastir na način na koji su u monasi kao i hodočasnici doživljavali…

Na prostoru 50 kilometara dužine i 10 kilometara širine na sremskoj planini Fruška gora, smešteno je šesnaest srpskih pravoslavnih manastira, od kojih je većina vaspostavljena kao živeća. Ova jedinstvena kulturno-istorijska celina utvrđena je za kulturno dobro od izuzetnog značaja za Republiku Srbiju 1990. godine, a predložena je i za upis na listu svetske baštine UNESKO-a.

Šire područje Fruške gore od davnina je bilo bogato svetilištima, a tokom 16. i 17. veka na ovom prostoru je zabeleženo 35 manastira. Od vremena nastanka ovi manastiri nebrojeno puta su pljačkani, rušeni i napuštani, a najozbiljnije su stradali tokom Drugog svetskog rata. Nekoliko manastira je teško oštećeno i tokom NATO bombardovanja 1999.

Od zapada ka istoku nalaze se manastiri:

Privina Glava

Privina (Pribina) Glava je najzapadnije smešten manastir od svih 16 Fruškogorskih manastira. Ono što je posebno fascinantno za ove ikone to je rezbarija, stručnjaci kažu da kod nas ne postoje lepša ostavrenja ove umetnosti. Privina glava je danas ženski manastir.

Divša

Manastir Đipša ili Divša, je srpski manastir iz skupine fruškogorskih manastira, smešten na zapadnim obroncima Fruške gore u Sremu, između sela Vizića i Divoša. Manastirska crkva posvećena je Svetom Nikoli. Predanje kaže da je Manastir Đipšu sazidao despot Jovan Branković krajem 15. veka. Danas manastir čine Crkva svetog Nikole i spratni konak severno od nje.

Kuveždin

Nalazi na jugozapadnom delu Fruške gore, blizu sela Divoš. Manastirska crkva posvećena je Svetom Savi i Svetom Simeonu, dok je manastirska slava Preobraženje (slavi se 19./6. avgusta). Budući da je Kuveždin posvećen svetom Savi i svetom Simeonu, manastir je odigrao veoma važnu ulogu u širenju kulta najstarijih srpskih svetaca među lokalnim srpskim življem Srema.

Petkovica

Nalazi se na jugozapadnom delu Fruške gore između sela Divoša i Šišatovca. Manastirska crkva je posvećena sv. Petki. Po predanju manastir je osnovala udovica Stefana Štiljanovića, despotica Jelena u prvoj četvrtini 16. veka

Bešenovo

Manastir se nalazi na južnim padimana središnjeg dela Fruške gore, kod naselja Bešenovački Prnjavor, na mestu gde valoviti i brežuljkasti teren prelazi u brdoviti – na početku doline između bregova Fruške gore. Prema predanju, manastir je osnovao srpski kralj Dragutin krajem 13. veka.

Mala remeta

Nalazi se na južnom središnjem delu Fruške gore, uz manastirski prnjavor selo Mala Remeta. Ime manastira znači Mala pustinja. Manastirska crkva je posvećena Bogorodičinom pokrovu. Tradicija osnivanje manastira vezuje za srpskog kralja Dragutina. U manastiru su napisane i čuvaju se dve vredne rukopisne knjige iz XVII veka.

Beočin

Manastirska crkva, manastira u Beočinu, je posvećena prazniku Vaznesenja Hristovog. Nema pouzdanih podataka o vremenu osnivanja manastira. Prvi put se pominje u turskim dokumentima. Svoje poslednje dana u Beočinskom manastiru proveo je srpski pesnik Jovan Grčić Milenko.

Rakovac

Manastir Rakovac nalazi se na severnoj strani Fruške gore u Rakovcu, 10 km od Novog Sada. Manastirska crkva posvećena je sv. Kozmi i Damjanu. Legenda kaže da je manastir Rakovac podigao izvesni Raka, koji je na tom mestu ubio jelena. Kako se jelen u hrišćanstvu smatra simbolom samoće i čistote monaškog poziva, Raka je obećao da će svoj greh iskupiti, tako što će na tom mestu izgraditi manastir. U zidu kapele manastira Rakovca 1893. su pohranjene kosti mitropolita beogradsko-karlovačkog Vićentija Jovanovića, zaslugom tadašnjeg mitropolita karlovačkog i patrijarha srpskog Georgija Brankovića.

Jazak

Građen je 1736. godine na ravnom završetku male kotline, između dva proplanka, na južnoj padini Fruške gore, na potezu poznatom pod imenom Gradac. Ženski manastir Jazak i danas je aktivan.

Vrdnik

Manastir Vrdnik je jedan od najznačajnijih manastira na Fruškoj gori, poznat još i kao Mala Ravanica jer su u njega bile prenete mošti Kneza Lazara. U crkvi je dugo sa desne strane oltara, pod samim prestonim ikonama, ležao kivot od kiparisa (izrađen 1826. godine) u kojem su počivale mošti kneza Lazara. Vrdnički manastir je u svakom pogledu izuzetno vredan i predstavlja jedan od najkapitalnijih na Fruškoj gori. Dugo je bio i među najbogatijim na Fruškoj gori. Osim dela moštiju kneza Lazara, manastir poseduje još i mošti svete velikomučenice Anastasije (III vek), svetinje sa Hristovog groba, deo moštiju sv. Teodora Tirona.

Staro Hopovo

Smešten u istočnom delu Fruške gore na 2 km udaljenosti od manastira Novo Hopovo. Manastirska crkva je posvećena sv. Pantelejmonu. Prema predanju manastir je osnovao despot Đorđe Branković krajem 15. veka, a prvi zapis o manastiru je iz 1545-46. U blizini se nalazi Izvor Staro Hopovo.

Novo Hopovo

Nalazi se na blagoj padini južnih obronaka Fruške gore, nedaleko od Iriga. Udaljen je svega stotinak metara od magistralnog puta Ruma – Novi Sad, te je jedan od najpristupačnijih fruškogorskih manastira. Manastir Novo Hopovo, zajedno sa Krušedolom, po svojoj arhitekturi, prosvetnoj ulozi, istoriji bogatoj kulturnim, verskim i političkim događajima, jedan je od najznačajnijih manastira u Srbiji, a posebno među fruškogorskim manastirima.

Grgeteg

Manastir se nalazi na južnom obronku Fruške gore u neposrednoj blizini naselja Grgeteg bivšeg manastirskog prnjavora. Manastirska crkva posvećena je sv. Nikoli. Prema narodnom predanju osnovao ga je despot Zmaj Ognjeni Vuk 1471. godine.

Velika Remeta

Manastir Velika Remeta je jedan najstarijih od 16 fruškogorskih manastira. Nalazi se u istočnom delu Fruške gore, severozapadno od istoimenog naselja i nekadašnjeg prnjavora Velika Remeta, u čijem se ataru danas nalazi.Manastir je posvećen svetom Dimitriju, a u njegovom sastavu se nalazi i crkva posvećena ovom svecu.

Manastir Krušedol

Sam manastir se nalazi u ataru sela Krušedol, na putu između sremskog gradića Irig i sela Maradik. Manastir je zadužbina porodice poslednjih srpskih despota u Sremu – Brankovića. U crkvi, ispred ikonostasa, nalaze se kivoti u kojima su smešteni ostaci moštiju svetih Brankovića, tj. despota Đorđa Brankovića (monah Maksim) i njegovih roditelja Angeline i slepog Stefana Brankovića. Po istorijsko-kulturnoj ulozi, po bogatstvu riznice manastira, čuvenom ikonostasu i živopisu, drugim relikvijama, manastir Krušedol je jedan od najznačajnijih Fruškogorskih manastira.

Manastir Sveta Petka – Šid

U blizini Berkasova na dva kilometra severozapadno u sastavu spomeničkog kompleksa parohijalne crkve, nalazi se Crkva Svete Paraskeve — Sv. Petka, smeštena u lepoj uvali na potezu Ašman, okružena šumom i vinogradima. Ispod samog temelja, na istočnoj strani crkve nalazi se uređen izvor, čija se voda u narodu smatra lekovitom i čudotvornom